Frenk krijgt een cadeau
Door Frenk der NederlandenHet feest was al in volle gang toen wij het tuinpad opliepen. Omdat we behalve de gastvrouw niemand kenden, bleef mijn dochter dicht bij mij in de buurt. Maar plotseling zag ze een oudere jongen die, net als zij, was geboren met het Syndroom van Down.
Zo klein als ze was liep ze op hem af en keek hem diep in zijn ogen. Wel een volle minuut bleven ze zo staan, roerloos, alsof ze elkaar in hun spiegelbeeld gevangen hielden. Iedereen viel stil en met z'n allen staarden we naar die twee wezens van een andere planeet, uit een onbereikbaar universum, en ik waande me Alice in Wonderland.
Aan gespreksstof hadden we die middag geen gebrek. "Tegenwoordig kunnen ze zo'n grote tong makkelijk opereren, wist je dat?" zei de één. "En aan die scheve ogen schijnen ze ook wel iets te kunnen doen," vulde de ander aan, en een derde was vooral verbaasd dat we die kleine meid niet direct naar een of andere instelling hadden gebracht. "Woont ze gewoon thuis? Zonder begeleiding? Nou, petje af, hoor."
Veertien is mijn oudste dochter nu en sinds kort beseft ze dat ze anders is dan andere kinderen van haar leeftijd. Daar lijdt ze verder niet onder en nu ze verliefd is op een jongen met dezelfde handicap als zij, lijkt ze soms zelfs wel trots te zijn op 'Down'. Maar toen ik haar vroeg of ze deze zaterdag zin had om mee te gaan naar de presentatie van een fotoboek over het Syndroom van Down, weigerde ze resoluut. "Stomme gehandicapten," monkelde ze, "ik wil geen enge dromen."
En dus reisde ik moederziel alleen af naar Almere, want daar, in lunchroom Tante Truus, viel mij de eer te beurt het eerste exemplaar van DownPower in ontvangst te nemen.
Nu is Tante Truus niet zomaar een cafetaria, maar een, zoals dat heet, 'arbeidsintegratie- en werkervaringsproject' voor verstandelijk gehandicapten. Onder professionele begeleiding lopen 22 minder begaafden stage in de keuken, de bediening én achter de toonbank, want Tante Truus, dat eerst en vooral een 'normaal' bedrijf wil zijn, is ook nog eens een cadeauwinkel.
Op foto's aan de wand zag ik dat Willem-Alexander al een keer op bezoek was geweest en burgemeester Jorritsma en natuurlijk ook Ali B., en terwijl ik me afvroeg waarom Amsterdam zo'n voorziening niet heeft, serveerden de medewerkers het ene lekkere hapje na het andere.
Ze hadden het razend druk, want de fraai ingerichte ruimte zat vol met jongvolwassenen met Down Syndroom. Hun portretten stonden in het boek en nu waren ze, in het gezelschap van hun familieleden, in gespannen afwachting op de dingen die komen gingen. Het eerste exemplaar werd mij overhandigd door Michael, een verlegen Down-mannetje en zoon van Cees Kramer, de man achter de stichting KiDS en redacteur van het boek.
Rudolph van Vliet (Amsterdam, 1961), schrijver van de dichtbundel Mijn hersenen denken als ik slaap, las een gedicht voor:
Ik vind het fijn om dit weer
Waar te mogen maken
Het lacht mij weer toe
Zo'n optreden
Dat doet je echt wat
Vooral als je ervaring hebt op dit gebied
Op dat bijzondere boek zit een lintje van goud
Ondertussen bladerde ik het boek door. Ik las het voorwoord van Freek de Jonge ('In de beperking toont zich de meester') en vergaapte me aan de indringende foto's van Ine van den Broek. Negen vrouwen en veertien mannen heeft ze geportretteerd, tussen de achttien en 49 jaar oud, uit alle delen van het land. Ze hebben werk gevonden in de catering, een bakkerij, de keuken van een verzorgingstehuis, een fietsenfabriek, een kopieservice, een manege, een kunstwerkplaats, een kindercrèche, een atelier, een klussengroep, een sociale werkplaats, op een zorgboerderij en op een kantoor, bij de Efteling en als kelner, schoonmaker of acteur.
Drie van hen hebben een baan bij Tante Truus. Ik zag ze lopen en toen de toespraken achter de rug waren, staken ze hun vuisten in de lucht en juichten ze, als waren ze de Drie Musketiers: "Downpower!" Onder de indruk van zoveel levensvreugde kwam ik weer thuis. Mijn dochter griste het boek uit mijn handen en was vervolgens uren zoet. 's Avonds wilde ik DownPower nog eens inzien, maar het was nergens meer te vinden. Na lang zoeken trof ik het in haar schooltas aan.
Uit: Het Parool (maandag 3 april 2006)